ცხოვრება C დიაგნოზით

C ჰეპატიტი

 


4075hepatitis-c11რა არის ჰეპატიტი?
ჰეპატიტი არის ანთება,რომელიც ხელს უშლის ღვიძლის ფუნქციონირებას,თუ იs გამოწვეულია ვირუსით,მას ვუწოდებთ ვირუსულ ჰეპატიტს.არსებობს რამდენიმე ვირუსი,რომელიც იწვევს სხვადასხვა ტიპის ჰეპატიტის გავრცელებას.საქართველოში გავრცელებულია A B და C ვირუსები.ჰეპატიტის გამომწვევი შეიძლება იყოს- რომელიმე სახეობის წამალი,ტოქსიკური ნივთიერება ან ალკოჰოლის გადაჭარბებული დოზით მიღება.
რა არის ჰეპატიტი C ?
C ჰეპატიტის ვირუსი,როგორც მას უწოდებენ VHC, არის ძალიან პატარა ცოცხალი ორგანიზმი.ის მიეკუთვნება ფლავივირიდეთა ოჯახს,როგორც ყვითელი ცხელების ვირუსი. ინფიცირებული სისხლის მეშვეობით,ვირუსი გაივლის სისხლძარღვთა სისტემას და ხვდება ღვიძლში,სადაც დაიბუდებს და სხვა მრავალ ახალ ვირუსს წარმოქმნის.ჰეპატიტი C ქრონიკული მსვლელობის შემთხვევაში, აზიანებს ღვიძლის მრავალ უჯრედს,რომელიც შემდეგ სხვა ვირუსების გამრავლებაში იღებს მონაწილეობას.
როგორ ვითარდება ჰეპატიტი C ?
დაავადება შეიძლება განვითარდეს ყველანაირი სიმპტომის გარეშე და რამდენიმე წლის შემდეგ უკვე სერიოზულ პრობლემად მოგვევლინოს.გამოყოფენ დაავადების ორ ფაზას: თუ ანთება ახალია,მას ვუწოდებთ მწვავე ჰეპატიტს.თუ ანდება გრძელდება 6 თვეზე მეტ ხანს,მას ვუწოდებთ ქრონიკულ ჰეპატიტს
მწვავე ჰეპატიტი თავს იჩენს ინფიცირებიდან 4-12 თვის შემდეგ.ძალიან ხშირად მწვავე ჰეპატიტი C უსიმპტომოდ მიმდინარეობს.ხამდახან შეიძლება თავი იჩინოს დაღლილობამ,სიცხემ,სიყვითლემ ან საკვების მონელებასთან დაკავშირებულმა პრობლემებმა.
10 დან 8 ადამიანს ქრონიკული ჰეპატიტი C უვითარდება ყველანაირი სიმპტომის გარეშე.დაახლოებით 5 დან 1 ადამიანს უვითარდება ციროზი საშუალო ინფიცირებიდან 20-30 წლის თავზე.ამას გარდა C ჰეპატიტმა შეიძლება ხელი შეუწყოს ისეთი დაავადების განვითარებას,რომელიც სულაც არ არის დაკავშირებული ღვიძლთან.
არის თუ არა საშიშროება იმისა,რომ ინფექცია გადავდოთ ჩვენს ირგვლივ მყოფთ?
C ჰეპატიტის ვირუსი,სისხლით გადამდები ვირუსია.ასე რომ ყოველდღიურ ცხოვრებაში მისი გადაცემის საშიშროება არ არსებობს.
C ჰეპატიტი ვირუსი არ გადადის: ნერწყვით,ხველებით ან ოფლით. მგრამ თავიდან უნდა ავიცილოთ სხვისი ნივთების გამოყენება განსაკუთრებით ჰიგიენური ნივთების: საპარსი,მაკრატელი,პინცეტი,კბილის ჯაგრისი ან პირის ღრუსთან კავშირში მყოფი რომელიმე ნივთი.
ნარკოტიკის მომხმარებელმა არასდროს არ უნდა გაიზიაროს საინექციო თუ „შესაყნოსი“ საშუალება (შპრიცი,ბამბა,ფილტრი,კოვზი….)

მივიღოთ თუ არა გამაფრთხილებელი ზომები სქესობრივი კავსირის დროს?
სქესობრივი კავშირით C ჰეპატიტის გადაცემის რისკი ძალიან დაბალია.უბრალოდ ფრთხილად უნდა ვიყოთ და თავი დავიცვათ.ისეთი კავშირის დროს,როცა შეიძლება შეხება გვქონდეს სისხლთან სასურველია გამოიყენოთ პრეზერვატივი.თუ გყავთ ერთი სტაბილური სქესობრივი პარტნიორი,მაშინ შესაძლოა გქონდეთ ჩვეულებრივი სქესობრივი ცხოვრება პრეზერვატივის გარეშე.
შეიძლება თუ არა ფეხმძიმობა?
ფეხმძიმობა არ არის აკრძალული იმ ქალებისთვის რომლების არიან დაავადებულნი,მკურნალობის პერიოდის გარდა.უკეთესია დაგეგმოთ მკურნალობა ორსულობამდე,რათა მოხდეს ვირუსის გაქრობა ან მისი გადადების რისკის შემცირება.იმ შემთხვევაში თუ ახალსობილს გადაედო C ჰეპატიტი მისი ცხოვრების პირველი წელი უნდა იყოს სპეციფიური დაკვირვების ქვეშ.
სჭიროა თუ არა ყოველდღიური ჩვევების შეცვლა?
კვ1-Hepatitis-C-Diet-and-Nutrition-for-Liverება:
ექიმთა უმრავლესობა გვირჩევს,რომ არ შევცვალოთ ჩვენი ყოველდღიური კვება.სპეციალურ კვებით რეჟიმზე გადასვლა აუცილებელია თუ გაწუხებთ ჭარბწონიანობა.მოახდინეთ საკვების სწორი გადანაწილება,თავი შეიკავეთ ძალიან ცხიმიანი და ძალიან ტკბილი საკვებისაგან.უპირატესობა მიანიჭეთ ბოსტნეულს,ხილს,თევზეულს,რძის პროდუქტებს,თეთრ ხორცს,სახამებლის შემცველ პროდუქტს.
ალკოჰოლი:
ალკოჰოლი არის ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი.სპეციალისტები კატეგორიულად ითხოვენ ყველანაირი ალკოჰოლი ამოვიღოთ ჩვენი რაციონიდან.აუცილებელია ვიცოდეთ,რომ ჰეპატიტი c ვითარდება 4-ჯერ სწრაფად მსმელებში ვიდრე არამსმელებში.
რისთვის არის საჭირო მკურნალობა?
მკურნალობის საბოლოო მიზანი ვირუსის გაქრობაა.იმ შემთხვევაში,ვისაც აქვს მე-2 ან მე-3 გენოტიპი,სრული განკურნების შანსი ხუთიდან ოთხ ადამიანს აქვს(80%).რაც შეეხება 1,4 და 5 გენოტიპებს,ორიდან ერთ შემთხვევაშია ვირუსის სრულად გაქრობა(50%).გარდა გაქრობისა მკურნალობის მიზანია დაიცვას ღვიძლი:მკურნალობისას მიღებული წამლები ანელებს ვირუსის გავრცელებას.

1391996_704629586233418_1196885450_n1380505_704629529566757_625834266_a

Advertisements

“ადამიანის უფლებები და ჯანდაცვა” (შიდსი)

XX საუკუნის ერთ-ერთ უმძიმეს დაავადებას აივ/შიდსი წარმოადგენს.შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი (შიდსი) ინფექციური დაავადებაა ,რომელსაც იწვევს ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ- HIV/AIDS).დაავადებას ასევე ეწოდება ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით ინფექცია(აივ ინფექცია). საკუთრივ ტერმინით `შიდსი” აღინიშნება აივ ინფექციის განვითარების ბოლო სტადიას, როდესაც ავადმყოფს უვითარდება დაავადების კლინიკური ნიშნები. აივ ინფექცია /შიდსი/თავისი გავრცელების ხასიათით,მიმდინარეობით და შედეგებით განსაკუთრებით საშიშ ინფექციათა რიცხვს განეკუთვნება.გახსოვდეთ! შიდსი არ გადადის ჰაერწვეთოვანი გზით, ნერწყვით, ხველით,დაცემინებით, ხელის ჩამორთმევით, საერთო ტუალეტით და აბაზანით, საერთოჭურჭლით, ხელის ჩამორთმევით, არ არის საშიში აივ ინფიცირებულთან ერთ ად ყოფნა საზოგადოებრივ ადგილებში. ვირუსი არ გადადის მწერებისა და ცხო ველების საშუალებით.შიდსის ვირუსი გადაეცემა მხოლოდ სქესობრივი გზით, ინფიცირებულის სისხ ლთან ან მისი ცალკეული კომპონენტების გადასხმით, ორგანოთა ტრანსპლანტაციის დროს, აივ ინფიცირებულის სისხლით დაბინძურებული შპრიცის,ნემსის და სხვა სამედიცინო ინსტრუმენტების გამოყენების შემთხვევაში;ინფიცირებული დედისაგან ნაყოფზე ან ახლადშობილზე მუცლადყოფნის პერიოდში, მშობიარობის ან ძუძუთი კვების დროს.

აივ/შიდსზე გამოკვლევა

სახელმწიფო უზრუნველყოფს აივ/შიდზე უფასო გამოკვლევას. ამ უფლებით

სარგებლობენ, როგორც საქართველოს მოქალაქეები, ისე საქართველოში

მუდმივად ან დროებით მყოფი პირები, ასევე უცხოელები და მოაქალაქეობის

არმქონე პირები. ამგვარი გამოკვლევები ნებაყოფლობითია. გამოკლველვა

– ტესტირება აივ ინფექციაზე ტარდება პირისგან ნებაყოფლობითი ინფო-

რმირებული თანხმობის მიღების შემდეგ, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა,

როდესაც აივ ინფექციაზე ტესტირება სავალდებულოა. იმ პირთა ნუსხას, თუ

ვინ უნდა გაიაროს სავალდებულო ტესტირება განსაზღვრავს კანონი აივ

ინფექცია/შიდსის შესახებ. ეს პირებია:

ა) სისხლისა და სისხლის კომპონენტების დონორები;

ბ) ორგანოებისა და ორგანოთა ნაწილების დონორები;

გ) ქსოვილების დონორები;

დ) კვერცხუჯრედისა და სპერმის დონორები (მუხლი 6).

სამედიცინო დაწესებულება უფლებამოსილია ახლადშობილს მშობლის თან-

ხმობის გარეშე ჩაუტაროს ტესტირება აივ ინფექციაზე. კანონი განსაზღვრავს

ამგვარ შემთხვევებს:

_ თუ მშობლის აივ სტატუსი უცნობია;

_ მშობელი უარს აცხადებს ტესტირებაზე;

_ არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი მისი ინფიცირებულობის შესახებ.

შიდსზე შემოწმება ანონიმურია. `ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ ”, ”პაციენტის

უფლებების შესახებ” და `აივ/შიდსის შესახებ” კანონების შესაბამისად, სა-

მე დი ცინო კლინიკა, რომელიც ახორციელებს აივ ინფიცირებულთა/შიდ-

სით დაავადებულთა დიაგნოსტიკას, მკურნალობას, პროფილაქტიკას, მხა-

რდა ჭერას/ხელშეწყობას ან/და მოვლას, ვალდებულია დაიცვას კონფი დე-

ნციალურობა პირის აივ ინფიცირების/შიდსით დაავადების შესახებ. ასე-

თივე ვალდებულება აქვთ იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს. ეს ინფორმაცია

დაცულია როგორც დაავდებულის სიცოცხლეში, ისე მისი სიკვდილის შე-

მდეგ. კანონი `იავ/შიდსის შესახებ” განსაზღვრავს იმ შემთხვევებს, რო დე-

საც დაშვებულია მომსახურების მიმწოდებელი დაწესებულების მიერ აივ

ინფიცირებულის/შიდსით დაავადებულის შესახებ კონფიდენციალური ინფო-

რმაციის გამჟღავნება:ა) თუ აივ ინფიცირებულისაგან/შიდსით დაავადებულისაგან მიღებულია ინ-

ფო რმირებული თანხმობა;

ბ) თუ არსებობს აივ ინფიცირებულის/შიდსით დაავადებულის წინასწარ გან-

ცხადებული წერილობითი თანხმობა მისი გარდაცვალების შემთხვევაში ინ-

ფო რმაციის გაცემის შესახებ.

ინფორმაცია აივ/შიდსით დაავადებულის

შესახებ

მომსახურების მიმწოდებელი დაწესებულება ვალდებულია აივ ინფიცი –

რე ბულს/შიდსით დაავადებულს მოსთხოვოს ინფორმაცია იმ პირთა

(სქე სობრივ პარტნიორთა) შესახებ, რომლებთანაც მას ჰქონდა ეპი-

დემიოლოგიური თვა ლსაზრისით რისკის შემცველი კონტაქტი. თუკი შიდსით

დაავადებული არ ამხელს ამ პირთა ვინაობას, ამ პირების დადგენის შე-

მთხვევაში სამე დი ცინო დაწესებულება თავად მიაწვდის ინფორმაციას დაა ვა-

დებულის ჯანმ რთელობის შესახებ.

თუ სამედიცინო შემოწმებისას პირს აღმოაჩნდა აივ/შიდსი, ჯანმრთელობის

დაცვის ორგანოები და დაწესებულებები დაავადებულს წერილობითი ფო-

რმით შეატყობინებენ ინფორმაციას იმ ღონისძიებათა შესახებ, რომლითაც

შესაძლებელია დაავადების გავრცელების თავიდან აცილება. აივ დაავა დე-

ბული პირი ხელმოწერით ადასტურებს, რომ გაეცნო აღნიშნულ წესებს.

არსებობს ცალკე კანონი,

რომელიც იცავს აივ/

შიდსით დაავადებულთ

ინტერესებს და რა

უფლებებს ანიჭებთ კანონი

ამ პირებს?

აივ/შიდსით დაავადებულთა უფლებებსა და ინტერესებს არეგულირებს სა-

ქარ თველოს კანონი `აივ ინფქცია/შიდსის შესახებ”, რომელიც მიღებულ

იქნა 2009 წლის 17 ნოემბერს. აივ ინფიცირებულ/შიდსით დაავადებულ პირ-

თა, როგორც პაციენტთა შესახებ საუბარია ასევე საქართველოს კანონში

`ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” და საქართველოს კანონში `პაციენტის უფ-

ლებების შესახებ”

ვის უნდა მიეწოდოს

ინფორმაცია აივ/შიდსის

შესახებ თუ პაციენტი

არასრუწლოვანია

ან ფსიქიკურად

დაავადებულია?

თუ აივ ინფიცირებულის /შიდსით დაავადებული მცირეწლოვანია, ფსიქიკურად

დაავადებულია ან სხვა განსაკუთრებული მიზეზის გამო პირადად ვერ ახე-

რხებს დაავადების გავრცელების თავიდან აცილების ღონისძიებათა გა-

ნუხრელ დაცვას, წერილობითი შეტყობინება უნდა გაეგზავნოს მის მეურვეს

ან პირს, რომელიც კისრულობს პასუხისმგებლობას აივ ინფიცირებულის /

შიდსით დაავადებულის მოქმედებისათვის

რა შემთხევვაშია

დასაშვები აივ/შიდსით

დაავადებულის შესახებ

ინფორმაცია აუცილებლად

მიეწოდოს პაციენტს?

საქართველოს კანონი `პაცინეტის უფლებების შესახებ” ითვალისწინებს პა-

ციენტის უფლებას უარი განაცხადოს დაავადების შესახებ ინფორმაციის

მიღებაზე. მაგრამ პაცინეტი ამ უფლებას ვერ გამოიყენებს იმ შემთხვევებში,

როცა ინფორმაციის მიუწოდებლობამ შეიძლება სერიოზული ზიანი მიაყენოს

პაციენტის ან/და მესამე პირის ჯანმრთელობას ან/და სიცოცხლეს (მუხლი 20).

ასეთ შემთხვევებს მიეკუთვნება აივ/შიდსის დაავადებაც.

როდის შეიძლება

დაისაჯოს აივ/შიდსით

დაავადებული პირი?

აივ ინფიცირებული/შიდსით დაავადებული საქართველოს კანონმდებლობით

დადგენილი წესით პასუხს აგებს სხვა პირისთვის შიდსის შეყრის საფრთხის

შექმნისათვის და შიდსის გადაცემისათვის.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად: 1.

სხვისთვის შიდსის განზრახ შეყრის საფრთხის შექმნა,- ისჯება თავისუფლების

აღკვეთით ვადით სამიდან ხუთ წლამდე. ამ მუხლის მეორე ნაწილით, განზრახ

შეყრა,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხიდან შვიდ წლამდე. 3.

სხვისთვის შიდსის გაუფრთხილებლობით შეყრა პროფესიული მოვალეობის

შესრულებისას,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ

წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით

ვადით სამ წლამდე. 4. ამ მუხლის პირველი, მე-2 ან მე-3 ნაწილით გა თვა-

ლისწინებული ქმედება, ჩადენილი: ა) ორი ან მეტი პირის მიმართ; ბ) დამნა-შავისათვის წინასწარი შეცნობით ორსული ქალის ან არასრულწლოვნის

მი მართ,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან ცხრა წლამდე,

თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ

წლამდე.

დაუშვებელია აივ/შიდსით დაავადებულთა დისკრიმინაცია!

კანონმდებლობით აკრძალულია აივ/შიდით დაავდებულის დისკრიმინაცია.

საქართველოს კანონი `ჯანმრთელობის დაცვის შსახებ” იმპერატიულად

კრძალავს ყოველი ფორმის დისკრიმინაციას, მათ შორის დაავადების მი-

ხედვით. ამგვარი აკრძალვა აივ ინფიცირებულებსაც შეეხებათ. `არ დაიშვება

პაციენტის დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, აღმსარებლობის,

პოლიტიკური და სხვა შეხედულებების, ეროვნული, ეთ ნიკური და სოციალური

კუთვნილების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის,

საცხოვრებელი ადგილის, დაავადების, სექსუალური ორიე ნტაციის ან

პირადული უარყოფითი განწყობის გამო” (მუხლი 6).

დისკრიმინაციის აკრძალვის მითითება გვხვდება კანონში აივ ინფექცია/ში-

დ სის შესახებ. დაუშვებელია აივ ინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა

სამოქალაქო, პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული უფ-

ლებებისა და თავისუფლებების შეზღუდვა მხოლოდ აივ დადებითი სტატუსის

საფუძველზე, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული

შემთხვევებისა.

სახელმწიფო პროგრამა აივ/შიდსის

შესახებ

უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო აფინანსებს სპეციალურ პროგრამებს

აივ ინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა ადრეული გამოვლენისა და

მკურნალობის ხარჯებს. სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შედის:

ა)აივ-ინფექციის/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა კონსულტირება და

ტე სტირება;

ბ) დაავადებულთა უზრუნველყოფა ამბულატორიული და სტაციონარული

მომსახურებით (რომელიც მოიცავს აღნიშნული დაავადების დროს თანმხლები

დაავადებების ლაბორატორიული-ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკას და მკურ-

ნალობას).აივ ინფექციის/შიდსის ადრეული გამოვლენისა და მკურნალობის სახე-

ლ მ წიფო პროგრამა მიზნად ისახავს აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემ-

თხვევების დროულად გამოვლენას; აივ ინფექციის/შიდსის გავრცელების

შე ფერხებას და აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის

ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას.

პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობა მოცავს შემდეგ

ღონისძიებებს: 1. აივ ინფექციაზე/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა ნე-

ბაყოფლობით კონსულტირებას და კვლევას, რომელიც გულისხმობს:

ა) მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა გამოკვლევას აივ ინფექციზე/შიდსზე სკ რი-

ნინგული მეთოდებით;

ბ) მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა კონსულტირებას აივ ინფექციზე/შიდსზე;

გ) აივ ინფექციაზე/შიდსზე საეჭვო შემთხვევების გამოკვლევას კონფირმაციული

მეთოდებით.

აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა უზრუნველყოფას ამბულატორიული

მომსახურებით, რომელიც გულისხმობს:

ა) ექიმთან პირველ ვიზიტს;

ბ) ექიმთან განმეორებით ვიზიტს;

გ) ოპორტუნისტული ინფექციების მკურნალობას;

დ) ინსტრუმენტულ დიაგნოსტიკას;

ე) ექიმის ვიზიტს პაციენტთან.

აივ-ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა უზრუნველყოფას სტაციონარული

მკურნალობით, რომელიც გულისხმობს:

ა) შიდს ინდიკატორული დაავადებების ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ

დიაგნოსტიკას და მკურნალობას;

ბ) აივ-ინფექციის/შიდსის თანმხლები დაავადებების (მაგ: ღვიძლის უკმა რისო-

ბა და ა.შ). ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

ანაზღაურდება სრულად (არ ითვალისწინებს თანაგადახდას პაციენტის მხრი-

დან).

ინფექციურ დაავადებათა მკურნალობის

სახელმწიფო პროგრამა

1. პროგრამის მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები:

2. ეპიდაფეთქებების დროს ავადმყოფთა სამედიცინო მომსახურებით უზ-

რუ ნველყოფის კომპონენტის მოსარგებლეები ასევე არიან ქვეყნის ტე რი-

ტო რიაზე მცხოვრები უცხოელები და საქართველოში მუდმივად მცხოვრები

მოქალაქეობის არმქონე პირები.

რა სახის დახმარებას

მოიცავს ინფექციურ

დაავადებათა

მკურნალობის

სახელმწიფო პროგრამა?

სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სამედიცნო მომსახურება ანაზღა უ რ-

დება სრულად:

_ 3 წლამდე ასაკის ბავშვთა კრიტიკული მდგომარეობების სამედიცინო

მომსახურება

_ `სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში” რეგის-

ტრირებული პირების, რომელთა ოჯახების სარეიტინგო ქულა 2008

წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით ტოლია ან ნაკლებია 70 000-ზე.

აივინფექციის/შიდსის ადრეული

გამოვლენისა და მკურნალობის სახელმწიფო

პროგრამა

პროგრამის მოსარგებლეები

პროგრამის მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები.

პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობა

1. აივ-ინფექცია/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა ნებაყოფლობითი

კონსულტირება და კვლევა:

ა) აივ ასოცირებული მაღალი რისკის ქცევის მქონე პირთა აივ ინფექციაზე

კონსულტირება;

ბ) აივ ასოცირებული მაღალი რისკის ქცევის მქონე პირთა აივ ინფექციაზე

ტესტირება (სკრინინგული და კონფირმაციული გამოკვლევები);

გ) აივ ინფიცირებული დედის ახალშობილის ტესტირება აივ ინფექციაზე

სკრინინგული და კონფირმაციული (პოლიმერაზას ჯაჭვური რეაქცია) მეთო-

დებით.

2. აივ-ინფექცია/ შიდსით დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება:

ა) ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკა;

ბ) ოპორტუნისტული ინფექციების მკურნალობა და პროფილაქტიკა;

გ) ანტირეტროვირუსული მკურნალობის მონიტორინგი;

3. აივ-ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა სტაციონარული მკურნალობა:

ა) შიდს ინდიკატორული დაავადებების ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა;

ბ) აივ-ინფექცია/შიდსის თანმხლები დაავადებების (მაგ: ღვიძლის უკმარისობა

და ა.შ) ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა.

რა შემთხვევაში                                                                                                                                                                                                                    

ხორციელდება

ინფექციურ დაავადებათა

სამედიცინო მომსახურება

თანაგადახდის პრინციპით?

18 წლამდე ასაკის მოსარგებლეებისათვის 20%;

_ 18–დან 60 წლამდე ასაკის მოსარგებლეებისათვის 50%;

_ 60 წლის ზემოთ ასაკის მოსარგებლეებისათვის 30%.

(შიდსი)

„ადამიანის უფლებები და ჯანდაცვა“ (შიდსი)

XX საუკუნის ერთ-ერთ უმძიმეს დაავადებას აივ/შიდსი წარმოადგენს. შე- ძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი (შიდსი) ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც იწვევს ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ- HIV/AIDS).დაავადებას ასევე ეწოდება ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით ინფექცია(აივ ინფექცია). საკუთრივ ტერმინით `შიდსი” აღინიშნება აივ ინფექციის გა-ნვითარების ბოლო სტადიას, როდესაც ავადმყოფს უვითარდება დაავადების კლინიკური ნიშნები. აივ ინფექცია /შიდსი/თავისი გავრცელების ხასიათით,მიმდინარეობით და შედეგებით განსაკუთრებით საშიშ ინფექციათა რიცხვს განეკუთვნება.გახსოვდეთ! შიდსი არ გადადის ჰაერწვეთოვანი გზით, ნერწყვით, ხველით, დაცემინებით, ხელის ჩამორთმევით, საერთო ტუალეტით და აბაზანით, საერთო ჭურჭლით, ხელის ჩამორთმევით, არ არის საშიში აივ ინფიცირებულთან ერ-თ ად ყოფნა საზოგადოებრივ ადგილებში. ვირუსი არ გადადის მწერებისა და ცხოველების საშუალებით.შიდსის ვირუსი გადაეცემა მხოლოდ სქესობრივი გზით, ინფიცირებულის სისხ ლთან ან მისი ცალკეული კომპონენტების გადასხმით, ორგანოთა ტრანსპლანტაციის დროს, აივ ინფიცირებულის სისხლით დაბინძურებული შპრიცის,ნემსის და სხვა სამედიცინო ინსტრუმენტების გამოყენების შემთხვევაში;ინფიცირებული დედისაგან ნაყოფზე ან ახლადშობილზე მუცლადყოფნის პერიოდში, მშობიარობის ან ძუძუთი კვების დროს.

არსებობს ცალკე კანონირომელიც იცავს აივშიდსით დაავადებულთ ინტერესებს და რა უფლებებს ანიჭებთ კანონი ამ პირებს?

აივ/შიდსით დაავადებულთა უფლებებსა და ინტერესებს არეგულირებს სა-

ქარ თველოს კანონი `აივ ინფქცია/შიდსის შესახებ”, რომელიც მიღებულ

იქნა 2009 წლის 17 ნოემბერს. აივ ინფიცირებულ/შიდსით დაავადებულ პირ-

თა, როგორც პაციენტთა შესახებ საუბარია ასევე საქართველოს კანონში

`ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ” და საქართველოს კანონში `პაციენტის უფ-

ლებების შესახებ”

აივ/შიდსზე გამოკვლევა

სახელმწიფო უზრუნველყოფს აივ/შიდზე უფასო გამოკვლევას. ამ უფლებით

სარგებლობენ, როგორც საქართველოს მოქალაქეები, ისე საქართველოში

მუდმივად ან დროებით მყოფი პირები, ასევე უცხოელები და მოაქალაქეობის

არმქონე პირები. ამგვარი გამოკვლევები ნებაყოფლობითია. გამოკლველვა

– ტესტირება აივ ინფექციაზე ტარდება პირისგან ნებაყოფლობითი ინფო-

რმირებული თანხმობის მიღების შემდეგ, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა,

როდესაც აივ ინფექციაზე ტესტირება სავალდებულოა. იმ პირთა ნუსხას, თუ

ვინ უნდა გაიაროს სავალდებულო ტესტირება განსაზღვრავს კანონი აივ

ინფექცია/შიდსის შესახებ. ეს პირებია:

ა) სისხლისა და სისხლის კომპონენტების დონორები;

ბ) ორგანოებისა და ორგანოთა ნაწილების დონორები;

გ) ქსოვილების დონორები;

დ) კვერცხუჯრედისა და სპერმის დონორები (მუხლი 6).

სამედიცინო დაწესებულება უფლებამოსილია ახლადშობილს მშობლის თან-

ხმობის გარეშე ჩაუტაროს ტესტირება აივ ინფექციაზე. კანონი განსაზღვრავს

ამგვარ შემთხვევებს:

_ თუ მშობლის აივ სტატუსი უცნობია;

_ მშობელი უარს აცხადებს ტესტირებაზე;

_ არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი მისი ინფიცირებულობის შესახებ.

შიდსზე შემოწმება ანონიმურია. `ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ ”, ”პაციენტის

უფლებების შესახებ” და `აივ/შიდსის შესახებ” კანონების შესაბამისად, სა-

მე დი ცინო კლინიკა, რომელიც ახორციელებს აივ ინფიცირებულთა/შიდ-

სით დაავადებულთა დიაგნოსტიკას, მკურნალობას, პროფილაქტიკას, მხა-

რდა ჭერას/ხელშეწყობას ან/და მოვლას, ვალდებულია დაიცვას კონფი დე-

ნციალურობა პირის აივ ინფიცირების/შიდსით დაავადების შესახებ. ასე-

თივე ვალდებულება აქვთ იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს. ეს ინფორმაცია

დაცულია როგორც დაავდებულის სიცოცხლეში, ისე მისი სიკვდილის შე-

მდეგ. კანონი `იავ/შიდსის შესახებ” განსაზღვრავს იმ შემთხვევებს, რო დე-

საც დაშვებულია მომსახურების მიმწოდებელი დაწესებულების მიერ აივ

ინფიცირებულის/შიდსით დაავადებულის შესახებ კონფიდენციალური ინფო-

რმაციის გამჟღავნება:ა) თუ აივ ინფიცირებულისაგან/შიდსით დაავადებულისაგან მიღებულია ინ-

ფო რმირებული თანხმობა;

ბ) თუ არსებობს აივ ინფიცირებულის/შიდსით დაავადებულის წინასწარ გან-

ცხადებული წერილობითი თანხმობა მისი გარდაცვალების შემთხვევაში ინ-

ფო რმაციის გაცემის შესახებ.

ინფორმაცია აივ/შიდსით დაავადებულის შესახებ

მომსახურების მიმწოდებელი დაწესებულება ვალდებულია აივ ინფიცი –

რე ბულს/შიდსით დაავადებულს მოსთხოვოს ინფორმაცია იმ პირთა

(სქე სობრივ პარტნიორთა) შესახებ, რომლებთანაც მას ჰქონდა ეპი-

დემიოლოგიური თვა ლსაზრისით რისკის შემცველი კონტაქტი. თუკი შიდსით

დაავადებული არ ამხელს ამ პირთა ვინაობას, ამ პირების დადგენის შე-

მთხვევაში სამე დი ცინო დაწესებულება თავად მიაწვდის ინფორმაციას დაა ვა-

დებულის ჯანმ რთელობის შესახებ.

თუ სამედიცინო შემოწმებისას პირს აღმოაჩნდა აივ/შიდსი, ჯანმრთელობის

დაცვის ორგანოები და დაწესებულებები დაავადებულს წერილობითი ფო-

რმით შეატყობინებენ ინფორმაციას იმ ღონისძიებათა შესახებ, რომლითაც

შესაძლებელია დაავადების გავრცელების თავიდან აცილება. აივ დაავა დე-

ბული პირი ხელმოწერით ადასტურებს, რომ გაეცნო აღნიშნულ წესებს.

ვის უნდა მიეწოდოს ინფორმაცია აივ/შიდსის შესახებ თუ პაციენტი არასრუწლოვანია ან ფსიქიკურად დაავადებულია?

თუ აივ ინფიცირებულის /შიდსით დაავადებული მცირეწლოვანია, ფსიქიკურად

დაავადებულია ან სხვა განსაკუთრებული მიზეზის გამო პირადად ვერ ახე-

რხებს დაავადების გავრცელების თავიდან აცილების ღონისძიებათა გა-

ნუხრელ დაცვას, წერილობითი შეტყობინება უნდა გაეგზავნოს მის მეურვეს

ან პირს, რომელიც კისრულობს პასუხისმგებლობას აივ ინფიცირებულის /

შიდსით დაავადებულის მოქმედებისათვის

რა შემთხევვაშია დასაშვები აივ/შიდსით დაავადებულის შესახებ ინფორმაცია აუცილებლად მიეწოდოს პაციენტს?

საქართველოს კანონი `პაცინეტის უფლებების შესახებ” ითვალისწინებს პა-

ციენტის უფლებას უარი განაცხადოს დაავადების შესახებ ინფორმაციის

მიღებაზე. მაგრამ პაცინეტი ამ უფლებას ვერ გამოიყენებს იმ შემთხვევებში,

როცა ინფორმაციის მიუწოდებლობამ შეიძლება სერიოზული ზიანი მიაყენოს

პაციენტის ან/და მესამე პირის ჯანმრთელობას ან/და სიცოცხლეს (მუხლი 20).

ასეთ შემთხვევებს მიეკუთვნება აივ/შიდსის დაავადებაც.

როდის შეიძლება დაისაჯოს აივ/შიდსით დაავადებული პირი?

აივ ინფიცირებული/შიდსით დაავადებული საქართველოს კანონმდებლობით

დადგენილი წესით პასუხს აგებს სხვა პირისთვის შიდსის შეყრის საფრთხის

შექმნისათვის და შიდსის გადაცემისათვის.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად: 1.

სხვისთვის შიდსის განზრახ შეყრის საფრთხის შექმნა,- ისჯება თავისუფლების

აღკვეთით ვადით სამიდან ხუთ წლამდე. ამ მუხლის მეორე ნაწილით, განზრახ

შეყრა,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხიდან შვიდ წლამდე. 3.

სხვისთვის შიდსის გაუფრთხილებლობით შეყრა პროფესიული მოვალეობის

შესრულებისას,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ხუთ

წლამდე, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით

ვადით სამ წლამდე. 4. ამ მუხლის პირველი, მე-2 ან მე-3 ნაწილით გა თვა-

ლისწინებული ქმედება, ჩადენილი: ა) ორი ან მეტი პირის მიმართ; ბ) დამნა-შავისათვის წინასწარი შეცნობით ორსული ქალის ან არასრულწლოვნის

მი მართ,- ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან ცხრა წლამდე,

თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევით ვადით სამ

წლამდე.

დაუშვებელია აივ/შიდსით დაავადებულთა დისკრიმინაცია!

კანონმდებლობით აკრძალულია აივ/შიდით დაავდებულის დისკრიმინაცია.

საქართველოს კანონი `ჯანმრთელობის დაცვის შსახებ” იმპერატიულად

კრძალავს ყოველი ფორმის დისკრიმინაციას, მათ შორის დაავადების მი-

ხედვით. ამგვარი აკრძალვა აივ ინფიცირებულებსაც შეეხებათ. `არ დაიშვება

პაციენტის დისკრიმინაცია რასის, კანის ფერის, ენის, სქესის, აღმსარებლობის,

პოლიტიკური და სხვა შეხედულებების, ეროვნული, ეთ ნიკური და სოციალური

კუთვნილების, წარმოშობის, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობის,

საცხოვრებელი ადგილის, დაავადების, სექსუალური ორიე ნტაციის ან

პირადული უარყოფითი განწყობის გამო” (მუხლი 6).

დისკრიმინაციის აკრძალვის მითითება გვხვდება კანონში აივ ინფექცია/ში-

დ სის შესახებ. დაუშვებელია აივ ინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა

სამოქალაქო, პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური და კულტურული უფ-

ლებებისა და თავისუფლებების შეზღუდვა მხოლოდ აივ დადებითი სტატუსის

საფუძველზე, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული

შემთხვევებისა.

სახელმწიფო პროგრამა აივ/შიდსის შესახებ

უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო აფინანსებს სპეციალურ პროგრამებს

აივ ინფიცირებულთა/შიდსით დაავადებულთა ადრეული გამოვლენისა და

მკურნალობის ხარჯებს. სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შედის:

ა)აივ-ინფექციის/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა კონსულტირება და

ტე სტირება;

ბ) დაავადებულთა უზრუნველყოფა ამბულატორიული და სტაციონარული

მომსახურებით (რომელიც მოიცავს აღნიშნული დაავადების დროს თანმხლები

დაავადებების ლაბორატორიული-ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკას და მკურ-

ნალობას).აივ ინფექციის/შიდსის ადრეული გამოვლენისა და მკურნალობის სახე-

ლ მ წიფო პროგრამა მიზნად ისახავს აივ ინფექციის/შიდსის ახალი შემ-

თხვევების დროულად გამოვლენას; აივ ინფექციის/შიდსის გავრცელების

შე ფერხებას და აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთათვის მკურნალობის

ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას.

პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობა მოცავს შემდეგ

ღონისძიებებს: 1. აივ ინფექციაზე/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა ნე-

ბაყოფლობით კონსულტირებას და კვლევას, რომელიც გულისხმობს:

ა) მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა გამოკვლევას აივ ინფექციზე/შიდსზე სკ რი-

ნინგული მეთოდებით;

ბ) მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა კონსულტირებას აივ ინფექციზე/შიდსზე;

გ) აივ ინფექციაზე/შიდსზე საეჭვო შემთხვევების გამოკვლევას კონფირმაციული

მეთოდებით.

აივ ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა უზრუნველყოფას ამბულატორიული

მომსახურებით, რომელიც გულისხმობს:

ა) ექიმთან პირველ ვიზიტს;

ბ) ექიმთან განმეორებით ვიზიტს;

გ) ოპორტუნისტული ინფექციების მკურნალობას;

დ) ინსტრუმენტულ დიაგნოსტიკას;

ე) ექიმის ვიზიტს პაციენტთან.

აივ-ინფექციით/შიდსით დაავადებულთა უზრუნველყოფას სტაციონარული

მკურნალობით, რომელიც გულისხმობს:

ა) შიდს ინდიკატორული დაავადებების ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ

დიაგნოსტიკას და მკურნალობას;

ბ) აივ-ინფექციის/შიდსის თანმხლები დაავადებების (მაგ: ღვიძლის უკმა რისო-

ბა და ა.შ). ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ დიაგნოსტიკა და მკურნალობა

ანაზღაურდება სრულად (არ ითვალისწინებს თანაგადახდას პაციენტის მხრი-

დან).

4. აივინფექციის/შიდსის ადრეული გამოვლენისა და მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამა

პროგრამის მოსარგებლეები

პროგრამის მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები.

პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურების მოცულობა

1. აივ-ინფექცია/შიდსზე მაღალი რისკის ჯგუფის პირთა ნებაყოფლობითი

კონსულტირება და კვლევა:

ა) აივ ასოცირებული მაღალი რისკის ქცევის მქონე პირთა აივ ინფექციაზე

კონსულტირება;

ბ) აივ ასოცირებული მაღალი რისკის ქცევის მქონე პირთა აივ ინფექციაზე

ტესტირება (სკრინინგული და კონფირმაციული გამოკვლევები);

გ) აივ ინფიცირებული დედის ახალშობილის ტესტირება აივ ინფექციაზე

სკრინინგული და კონფირმაციული (პოლიმერაზას ჯაჭვური რეაქცია) მეთო-

დებით.

2. აივ-ინფექცია/ შიდსით დაავადებულთა ამბულატორიული მომსახურება:

ა) ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკა;

ბ) ოპორტუნისტული ინფექციების მკურნალობა და პროფილაქტიკა;

გ) ანტირეტროვირუსული მკურნალობის მონიტორინგი;

3. აივ-ინფექცია/შიდსით დაავადებულთა სტაციონარული მკურნალობა:

ა) შიდს ინდიკატორული დაავადებების ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტულ

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა;

ბ) აივ-ინფექცია/შიდსის თანმხლები დაავადებების (მაგ: ღვიძლის უკმარისობა

და ა.შ) ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა.

ინფექციურ დაავადებათა მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამა

1. პროგრამის მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები:

2. ეპიდაფეთქებების დროს ავადმყოფთა სამედიცინო მომსახურებით უზ-

რუ ნველყოფის კომპონენტის მოსარგებლეები ასევე არიან ქვეყნის ტე რი-

ტო რიაზე მცხოვრები უცხოელები და საქართველოში მუდმივად მცხოვრები

მოქალაქეობის არმქონე პირები.

რა სახის დახმარებას

მოიცავს ინფექციურ

დაავადებათა

მკურნალობის

სახელმწიფო პროგრამა?

სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სამედიცნო მომსახურება ანაზღა უ რ-

დება სრულად:

_ 3 წლამდე ასაკის ბავშვთა კრიტიკული მდგომარეობების სამედიცინო

მომსახურება

_ `სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში” რეგის-

ტრირებული პირების, რომელთა ოჯახების სარეიტინგო ქულა 2008

წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით ტოლია ან ნაკლებია 70 000-ზე.

რა შემთხვევაში ხორციელდება ინფექციურ დაავადებათა სამედიცინო მომსახურება თანაგადახდის პრინციპით?

18 წლამდე ასაკის მოსარგებლეებისათვის 20%;

_ 18–დან 60 წლამდე ასაკის მოსარგებლეებისათვის 50%;

_ 60 წლის ზემოთ ასაკის მოსარგებლეებისათვის 30%.